دکتر سماح مزنر جراح عمومی در گفتگو با پایگاه خبری تحلیلی خطوط در تشریح وضعیت متاستاز در بیماری سرطان گفت: مسلما قبل از اینکه درباره متاستاز صحبت کنیم، در ابتدا می بایست بیماری سرطان را تعریف کرد.
جراح عمومی ادامه داد: سرطان رشد غیرقابل کنترل سلول‌ها در بدن است، بدن انسان از میلیون ها سلولی ساخته شده است که با یکدیگر گروه بندی شده تا بافت ها و اندام های مختلف را بسازند.
وی ادامه داد: ژن های داخل هر سلول به آن دستورهای لازم را صادر می‌کنند. گاهی اوقات این دستورات در یک سلول مبهم و مغشوش بوده و سلول رفتارغیر طبیعی دارد و پس از مدتی گروهی از سلول های غیر طبیعی می توانند در خون یا سیستم ایمنی گردش کرده یا تبدیل به توده یا تومور بدخیم یا سرطان شوند.
دکتر مزنر افزود: سرطان‌ها بر اساس نوع سلول‌هایشان و البته منطقه و اندامی که در آن رشد می‌کنند، نام‌گذاری می‌شوند. حتی اگر سرطان به منطقه دیگری از بدن سرایت کند (متاستاز) نیز این اسم ثابت باقی می‌ماند. برای مثال سرطانی که از روده ها آغاز شود و به کبد سرایت کند، باز هم سرطان روده نامیده میشود.
وی تصریح کرد: پس متاستاز سرایت کردن سلولهای سرطانی از بافت منشا به هر بافتی دیگری در بدن توسط خون یا سیستم لنفاوی نامیده میشود. در این مرحله به سرطان «سرطان متاستاتیک»، «سرطان پیشرفته» یا «سرطان مرحله ۴» می‌گویند .
جراح عمومی یادآورشد :ما دو نوع متاستاز داریم، متاستاز دوردست و متاستاز موضعی دوردست، بافتهای دور از منشا مثلا سرطان لوز المعده می تواند به کبد و ریه متاستاز بدهد و این دوردست به حساب می آید اما اگر همین سرطان تهاجم داده به عروق اطراف یا خلف معده میشه متاستاز یا تهاجم موضعی می باشد .
وی با بیان اینکه متاستاز سرطان طی چند مرحله انجام میشود تصریح کرد: جدا شدن سلولهای سرطانی از تومور اولیه، تخریب بستر خارج سلولی، حرکت سلول های سرطانی، لانه گزینی و تکثیر سلولهای سرطانی در محل تازه و گاهی برخی بیماران سرطانی از همان ابتدای تشخیص سرطان، علائم متاستاز را بروز می‌دهند.
سرطان متاستاتیک آزمایش‌های اولیه مشخص می شود.
دکتر مزنر افزود: در چنین شرایطی، سرطان متاستاتیک در همان آزمایش‌های اولیه تشخیصی سرطان مشخص می‌شوند. سرطان متاستاتیک علائمی مثل درد یا تنگی نفس دارد. گاهی هم این علائم و نشانه‌ها، پزشک را به سمتی می‌کشاند تا آزمایش‌های لازم برای پیدا کردن متاستازها را انجام دهد.
وی ادامه داد: از روش‌های مختلفی برای تشخیص متاستاز سرطان از قبیل سونوگرافی، سی‌تی اسکن، اسکن MRI، لاپاروسکوپی، بیوپسی، آزمایش خون استفاده می شود.
دکتر مزنر ادامه داد: برخی سرطان‌هایی که به برخی اندام‌ها و نواحی خاص متاستاز می‌دهند را می توان بدین شرح ذکر کرد: سرطان سینه می‌تواند استخوان‌ها، کبد، ریه، قفسه سینه، و مغز را درگیر کند، سرطان ریه با سرایت به مغز، استخوان‌ها، کبد و غدد فوق کلیوی، در بدن گسترش پیدا می‌کند، سرطان پروستات به استخوان‌ها، کبد، ریه و غدد فوق کلیوی گسترش می‌یابند سرطان روده بزرگ هم ریه‌ها و کبد را درگیر می‌کند، سرطان مثانه به کبد، ریه و استخوان حمله می‌کند، سرطان کلیه پس از گسترش، غده آدرنال، استخوان، کبد، ریه و مغز را درگیر می‌کند، سرطان تخمدان به کبد، ریه و صفاقی متاستاز می‌دهد سرطان رحم پس از متاستاز، اندام‌های واژن، ریه، کبد و صفاقی را درگیر می‌کند.
وی ادامه داد: بیشتر مرگ و میرهای ناشی از سرطان به پخش و گسترش سلولهای اولیه به دیگر اعضای بدن مربوط است که همین موضوع کار درمان را بسیار دشوار می‌کند. اما به این معنی نیست که امید درمان وجود ندارد و از همین رو درمان سرطان متاستاز بستگی به نوع سرطان ونوع و وسعت متاستاز دارد بطور مثال سرطان کولون یا رکتوم اگر متاستاز بدهد نمیشه گفت دیگر قابل عمل نیست و فقط باید شیمی درمانی انجام شود.
دکتر مزنر جراح عمومی یادآورشد: مهمترین نکته در فرایند درمان بیماری سرطان، تشخیص زودهنگام است. در صورتی‌که وجود غده سرطانی در مراحل اولیه مشخص شود، احتمال درمان بسیار بالا خواهد بود و معمولا بیمار طول عمر طبیعی طی خواهد کرد. حدودا نیمی از بیماران مبتلا به سرطان، پس از شیمی درمانی، رادیوتراپی، پرتودرمانی، هورمون درمانی و جراحی به زندگی عادی برمی‌گردند. اما این موضوع در رابطه با بیماران سرطانی متاستاتیک فرق می‌کند. پس مراجعه زودهنگام خیلی مهم است.
دکتر سماح مزنر جراح عمومی گفت: تخلیه کامل سینه تنها راه درمان سرطان سینه نیست بلکه می توان با راهکارهای پزشکی بافت سرطانی را از ناحیه سینه جدا کرد.
وی ادامه داد: سرطان سینه، تومور بدخیمی است که از بافت های سینه شروع می شود و هنگامی آغاز می شود که رشد سلول ها از کنترل خارج شود.
جراح عمومی افزود :سوال خیلی از افراد مبتلا به سرطان این است که آیا درمان سرطان سینه مساوی با برداشتن کل بافت سینه ( ماستکتومی ) است بنابراین باید در جواب سوال گفت؛ خیر نیازی به برداشتن کل بافت سینه نیست.
وی ادامه داد: اگر تمام پستان برداشته شود نسبت به وقتی که جراحی به روش حفظ پستان ( لامپکتومی ) انجام گردد آیا طول عمر بیشتر خواهد شد.
دکتر مزنر افزود: طول عمر در هر دو روش یکسان است، اما شرایط لازم باید داشته باشیم مثل نوع و اندازه تومور و هم چنین شرایط جسمانی بیمار در نظر گرفته می شود.
وی ادامه داد: سرطان سینه می تواند به اشکال مختلف و در انواع متفاوتی بروز کند اما به طور کلی می توان انواع سرطان پستان را در دو دسته تهاجمی و غیر تهاجمی جای داد.
جراح عمومی تصریح کرد: سرطان سینه بسته به اندازه تومور و میزان انتشار آن در استیج ها یا مراحل مختلف دسته بندی می شود. سرطان هایی که به بافت های مجاور سینه و بخش های دیگر بدن سرایت پیدا کرده اند در استیج بالاتری نسبت به سرطان های لوکال و توده های کوچک پستانی قرار می گیرند.
وی در پایان درباره طبقه بندی مراحل سرطان سینه به شرح ذیل تقسیم بندی کرد و یاد آورشد:
A: تومور اصلی کمتر از دو سانتی متر قطر دارد و گره های لنفاوی درگیر نشده اند.
B: در این مرحله سرطان در گره های لنفاوی مجاور مشاهده شده است ولی توموری در بافت پستان مشاهده نشده و یا اندازه آن کمتر از دو سانتی متر است.
A: تومور کمتر از دو سانتی متر است و به یک الی سه گره لنفاوی مجاور خود سرایت کرده است. یا اینکه تومور بین دو الی پنج سانتی متر است ولی به گره های لنفاوی سرایت نکرده است.
B: تومور بین دو الی پنج سانتی متر است و به یک الی سه گره لنفاوی سرایت کرده است و یا بزرگ تر از پنج سانتی متر است اما در گره های لنفاوی مشاهده نشده است.
A: سرطان به چهار الی نه گره لنفاوی زیر بغل سرایت کرده است و یا درون گره های لنفاوی پستان رشد پیدا کرده است. اندازه تومور اصلی می تواند متغیر باشد. گاهی نیز تومورها بزرگ تر از پنج سانتی متر هستند و سرطان در یک الی سه گره لنفاوی زیر بغل منتشر شده است.
B: تومور به قفسه سینه یا پوست رسیده است و ممکن است بیش از ۹ گره لنفاوی را درگیر کرده باشد.
C: سرطان در ده گره لنفاوی یا بیشتر منتشر شده است. یا گره های لنفاوی نزدیک استخوان ترقوه یا گره های لنفاوی داخل پستان.
در استیج چهار سرطان سینه تومورهای می توانند هر اندازه داشته باشند و سلول های سرطانی آن ها در کل گره های لنفاوی نزدیک و دور و همچین اعضای دیگر بدن منتشر شده اند. پزشک با انجام آزمایشات تشخیصی مانند روش های تصویربرداری و نمونه پستان می تواند نسبت به نوع سرطان سینه و مراحل پیشرفت آن اظهار نظر کند.
ما براساس این استیج ها میتوانیم جراحی سینه به دو قسمت بکنیم ؛ جراحی برداشتن کامل بافت پستان یا به اصطلاح پزشکی ماستکتومی و یا جراحی برداشتن توده ی سرطانی که به اصطلاح لامپکتومی.
هنگامی که تومور سرطانی کوچک و محدود به قسمت کوچکی از پستان باشد، میتوان لامپکتومی را انجام داد. هدف از این روش، برداشت کامل تومور و حفظ بقیه پستان تا حد امکان میباشد. در این روش مقداری از بافت سالم اطراف تومور نیز برداشته میشود تا جراح مطمئن شود که تمامی سلولهای سرطانی خارج شده اند.
حالا کدام یک از بیماران کاندید لامپکتومی هستند ؟
معمولا افراد که مبتلا به سرطان استیج ۱ و ۲ هستند کاندید این عمل هستند و بعد از عمل تقریبا همه باید تحت رادیواتراپی قرار بگیرند.
یعنی به شکل دیگر لامپکتومی یا جراحی حفظ پستان مساوی با رادیواتراپی بعد از این عمل.
در صورت دارا بودن شرایط زیر ، ممکن است جراح تان لامپکتومی را توصیه کند:
دو یا چند تومور در ربع های مختلف پستان داشته باشید که با یک برش برداشته نمی شوند و در نتیجه می تواند در ظاهر پستان شما تأثیر بگذارد.
قبلاً تحت پرتودرمانی در ناحیه پستان قرار گرفته اید که این امر باعث می شود که پرتودرمانی های بعدی نیز بسیار خطرناک باشد.
مبتلا به سرطانی باشید که به تمام پستان و پوست روی آن گسترش یافته باشد ( سرطان پستان التهابی )، زیرا در این شرایط احتمالاً لامپکتومی ، سرطان را به طور کامل از بین نمی برد.
دارای یک تومور بزرگ و سینه های کوچک هستید ، که ممکن است نتیجه زیبایی نامناسبی ایجاد کند.
عدم تمایل بیمار به انجام پرتودرمانی و یا به پرتودرمانی دسترسی ندارید.
تمایل بیمار به برداشت کامل پستان.
سابقه لوپوس اریتماتوی سیستمیک ، یک بیماری التهابی مزمن که در صورت انجام پرتودرمانی می تواند رو به وخامت رود.
سابقه اسکلرودرما، گروهی از بیماری ها که پوست و سایر بافت ها را سخت می کند و بهبودی بعد از لامپکتومی را دشوار می کند.
برخی از بیماران ممکن است پس از انجام عمل جراحی لامپکتومی دچار سینه های دفرمه و تغییر شکل یافته شوند. به عنوان مثال، این اتفاق ممکن است در طول عمل خارج کردن یک تومور بزرگ از پستان کوچک رخ دهد. برای رفع این مشکل تکنیک های جراحی سرطان پستان را با تکنیک های جراحی پلاستیک ترکیب می کنند که به این روش آنکوپلاستی گفته می شود. هدف از انجام آنکوپلاستی، بازگرداندن ظاهر طبیعی پستان ها در حین عمل جراحی سرطان سینه است.
آنچه مهم است، تشخیص به موقع سرطان پستان می باشد تا متناسب با نوع سرطان، بتوان راههای درمان سرطان را پیش گرفت.