به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خطوط؛ ادبیات آیینی در بر دارنده مفاهیمی، چون دین و عرفان، حکمت، معرفت است که ازبنیان‌های شکل‌گیری مرثیه سرایی و بازخوانی حوادث تلخ و جانگداز در قالب شعر و ادبیات حزن انگیز نیز به شمار می‌آید. این گونه از ادبیات، از روش‌های مهم ابراز عشق و محبت به ائمه اطهار و بغض و دشمنی به جباران و زورگویان بوده است.
محتشم کاشانی را میتوان از نامدارترین شاعران این سبک در طول تاریخ اسلام و تشیع نام برد. محتشم کاشانی، یکی از بزرگترین و مشهورترین شعرای دوره صفوی است. وی را میتوان از پیشروان مرثیه سرایانی که در باره سوگواری‌های مذهبی اشعاری پرسوز و و گداز سروده‌اند دانست. محتشم در ابتدای جوانی اشعار عاشقانه می‌سرود و مدتی نیز مداح شاه طهماسب صفوی بود. وی در اصل، قصیده سرایی مداح بود، که با توجه به شرایط دینی و احساسات تشیع دربار صفوی، به دلیل اعتقدات خودش، موضع تازه‌ای پیش گرفت. یعنی، اشعاری مبتنی بر ذکر مصائب اهل بیت علیه السلام سرود و در این سبک شهرت یافت.
ترکیب بند معروف
معروف‌ترین مرثیه و ترکیب بند او برای شهدای واقعه کربلا در ادبیات فارسی است.
شهرت عمده محتشم در ساختن شعر مذهبی است؛ و در علت اشتغال او بدین گونه اشعار نوشته اند که روزی قصیده‌ای در مدح شاه طهماسب صفوی و شاهزاده پری خان خاتون فرستاد، ولی شاه طهماسب پس از شنیدن آن گفت: من راضی نیستم شاعران زبان به مدح و ثنای من، آلایند و دستور داد شاعران قصاید خود را در شان ائمه معصومین بگویند و صله از ارواح مقدسه حضرات و اهل بیت دریافت کنند و سپس از ما توقع نمایند. محتشم اشعاری در قالب قصیده، مثنوی و ترکیب بند دارد. ۱۲ بند این اشعار در مرثیه شهدای کربلاست که در ادبیات عصر صفوی بی‌نظیر است.
