به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خطوط، شورای فرهنگ عمومی کشور روز سیزده شهریور را به عنوان روز مردم شناسی تعیین کرد و از سال ۱۳۹۳، این روز در تقویم رسمی کشور به ثبت رسید. دانش انسان‌شناسی ایران رنج های بسیار و آسیب‌های بسیاری کشیده است. روز مردم‌شناسی، فرصتی است تا در مورد چالش‌ها و چشم‌اندازهای انسان‌شناسی بیشتر تأمل کنیم.
به مناسبت این روز خبرنگار خطوط با دکتر فتانه امیری دکترای مهندسی خلاقیت در حوزه معلولیت به گفتگو پرداخت. مشروح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید.
مردم شناسی در فرهنگ جامعه های گوناگون چه جایگاهی دارد؟
مردم شناسی نقش مهمی در مطالعات فرهنگی دارد و مطالعات فرهنگی نیز اساس مطالعات اجتماعی است. در تعریف مردم شناسی باید گفت، علمی است که به مطالعه فرهنگ در جوامع می‌پردازد و فرهنگ جوامع را در برهه‌های زمانی مختلف و مکان‌های متفاوت بررسی می‌کند. بنابراین در وهله اول از جهت دادن خود آگاهی به جوامع، هویت ملی را تحکیم و تقویت می‌کند. از آنجایی که مردم شناسی دانش شناخت فرهنگ جوامع است، توانسته است پیش نیاز شکل‌گیری بسیاری علوم باشد.
توجه به علم مردم شناسی جهت تهیه قوانین در جامعه اهمیت و ضرورت دارد
مردم شناسی چه قدر در تهیه قوانین می‌تواند مثمر ثمر واقع شود؟
با اعتقاد به این که مردم‌شناسی علم است، بنابراین باید بپذیریم که قابلیت تبیین، پیش‌بینی و کنترل روابط فرهنگی و اجتماعی را دارد. قوانین در جامعه برقرار می‌گردد تا انسجام و نظم اجتماعی ایجاد شود و شفاف‌تر در مورد حقوق اشخاص تصمیم‌گیری شود. بنابراین توجه به علم مردم شناسی جهت تهیه قوانین در جامعه اهمیت و ضرورت دارد.
دانش مردم شناسی چه قدر در دانشگاه‌ها و نهادهای مختلف اهمیت دارد؟
یکی از اهداف جوامع در عصر حاضر توسعه پایدار است. علم مردم شناسی با مطالعه در مورد روند سیر فرهنگی و تاریخی جوامع، علمی است که می‌تواند راه‌حل‌های مناسبی برای پیش‌بینی و پیش‌گیری از بحران‌های محیطی ارائه دهد و به جوامع کمک کند قدر هویت ملی و سرمایه فرهنگی خود را بدانند. بنابراین مردم‌شناسی به توسعه پایدار جوامع کمک می‌کند و اهمیت دارد به عنوان یک علم در دانشگاه‌ها مورد پژوهش و تدریس قرار گیرد.
مردم‌شناسی باید به عنوان یک علم در دانشگاه‌ها مورد پژوهش و تدریس قرار گیرد
در حال حاضر مردم شناسی چه جایگاهی در جامعه دارد؟ و چه کمکی می‌تواند به انسجام بخشی جامعه کند؟
مردم شناسی به درک هویت ملی به جوامع کمک می‌کند و هویت ملی باعث انسجام فرهنگی می‌شود. گسترش جوامع و پیشرفت سریع تکنولوژی، شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متعدد و متنوعی را پیش روی جوامع قرار داده است که منجر به تضعیف انسجام جامعه مي‌شود. نقش مردم شناسی در این عرصه، تحکیم انسجام فرهنگی در مقابل تحولات اجتماعی و حفظ هویت ملی جوامع است.
در خاتمه بنا بر تخصص ویژه خود در حوزه معلولیت، نقش مردم شناسی را در ارتباط با بزرگترین اقلیت جهان که افراد دارای معلولیت هستند، مطرح می‌کنم.
ما معتقدیم محدودیت افراد دارای معلولیت ناشی از معلولیت آنها نیست بلکه از محدودیت‌هایی ناشی می‌شود که جامعه برای آنها ایجاد کرده است. ناتوانی ساختی اجتماعی دارد، ناتوانی در جامعه ایجاد می شود و گسترش می یابد. نگاه‌ها به افراد دارای معلولیت نگرشی منفی و مبتنی بر وابسته بودن، پر هزینه بودن و ناتوان بودن این افراد است. محیط اجتماعی توسط افراد غیر معلول طراحی می‌شود و تلاش می‌شود افراد دارای معلولیت در آن ادغام شوند.
بدین لحاظ بدون درک درست از هویت و نیازهای افراد دارای معلولیت، این اقلیت بزرگ صرفا به دلیل معلولیت، مورد تبعیض اکثریت غیر معلول قرار می‌گیرند. جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه پرواز، یک رویداد بزرگ منحصر به فرد است که با هدف آگاهی بخشی در مورد مسائل و توانمندی‌های افراد دارای معلولیت طی پنج دوره در سطح بین‌المللی در راستای تغییر نگرش به حوزه معلولیت تلاش نموده است. بنیان‌گذاران این جشنواره با هدف فرهنگ‌سازی در حوزه معلولیت با بهره‌گیری از قدرت تاثیر‌گذاری فیلم، در تلاش هستند با ایجاد پلی بین هنرمندان پیشکسوت سینما و صاحب‌نظران برجسته علمی با جامعه در راستای شناساندن مسائل و توانمندی‌های افراد دارای معلولیت، افراد را با مسئولیت‌های اجتماعی خود آگاه سازند.