کشوری که میتواند تحریم کننده باشد دچار خودتحریمی شده است!
عبدالله مختاری، دکترای کسب و کار
پایگاه خبری تحلیلی خطوط؛
ایران کشوری با اقلیم متنوع، منابع طبیعی فراوان، و موقعیت ژئوپلیتیک بسیار مهم در منطقه است. با این حال، مدیریت ناصحیح سرزمین، بهرهبرداری ناپایدار از منابع، و عدم استفاده بهینه از ظرفیتهای طبیعی و اقتصادی موجب شده است که ایران به جای آنکه کشوری تأثیرگذار و تحریمکننده در عرصه بینالمللی باشد، دچار مشکلات داخلی و خودتحریمی شود. در این مقاله به بررسی ابعاد مختلف این موضوع، از جمله اهمیت ژئوپلیتیک، منابع آبی و کشاورزی، و ظرفیتهای گردشگری پرداخته میشود.
۱. اهمیت ژئوپلیتیک و موقعیت استراتژیک ایران
ایران به عنوان کشوری واقع در تقاطع سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا، دارای موقعیت راهبردی ویژهای است؛ بهویژه در زمینههای حملونقل، منابع معدنی و انرژی. این کشور دروازه عبور خطوط انرژی و کالا به بازارهای منطقه و فرامنطقهای است. در حالی که کشورهای دیگر با استفاده درست از این موقعیت، نفوذ و قدرت خود را افزایش میدهند، ایران به دلیل عدم مدیریت صحیح و محدودیتهای داخلی، نتوانسته است به جایگاه واقعی خود در عرصه جهانی دست یابد.
۲. منابع آبی و کشاورزی: چالشها و خودتحریمیها
یکی از بزرگترین مشکلات ایران، مدیریت نادرست منابع آبی است. ایران کشوری خشک و نیمهخشک است که کشاورزی در آن به شدت وابسته به منابع آب پایدار مانند قنوات بوده است. متأسفانه در سالهای اخیر با خشک شدن قنوات، حفر چاههای عمیق و استفاده ناپایدار از منابع آب زیرزمینی، بحران آب به شدت تشدید شده است. به عنوان مثال، در مناطق مرکزی ایران که زمانی کشاورزی بر پایه قنوات رونق داشت، اکنون چاهها نیز خشک شدهاند و کشاورزی دچار بحران جدی شده است. این موضوع نمونهای از خودتحریمی است؛ چرا که با تخریب سیستمهای سنتی و بهرهبرداری نادرست، منابع پایدار را از بین بردهایم.
۳. دامداری و تخریب محیط زیست
در بخش دامداری نیز مشکلات مدیریتی وجود دارد. برای مثال، وارد کردن و پرورش بز در مناطق خشک و کویری که به عنوان "قاتل طبیعت" شناخته میشود، باعث تخریب پوشش گیاهی و بیابانزایی شده است. این نوع دامداری نه تنها به محیط زیست آسیب زده بلکه باعث کاهش کارایی زمین برای کشاورزی و تامین منابع غذایی شده است.
۴. عدم بهرهبرداری از ظرفیتهای گردشگری
ایران دارای جاذبههای فراوان گردشگری طبیعی، تاریخی و فرهنگی است که میتواند به عنوان منبع مهم درآمد و اشتغالزایی عمل کند. اما ضعف در مدیریت، زیرساختها و تبلیغات موجب شده است تا این ظرفیتها به درستی شناخته نشده و بهرهبرداری اقتصادی مطلوب صورت نگیرد. این موضوع نیز نمونهای از عدم استفاده بهینه از پتانسیلهای سرزمین است.سواحل جنوب و اینکه خلیج فارس بیش از ۴۰ جزیره ایرانی خلیج فارس در حوزه سیاسی سه استان بوشهر، خوزستان و هرمزگان قرار دارند که بیش از نیمی از آن غیرمسکونی هستند که حتی اکثر مردم ایران بی خبرند که خود میتواند نقش مهمی در صنعت گردشگری باشد
استفاده از اماکن باستانی ایران که بالای 100 بنا و مکان تاریخی میباشغو صدها جاذبه گردشگری وموقعیت جغرافیایی و اقلیمی و فرهنگی از کندوان تا ماخونیک (روستای لی لی پودهای ایران و...) کویر ایران اعم با تنوع گوناگون و طبیعتی بکر و...حتی شبهای کویر که میشود ستاره چید..
نتیجهگیری
عدم مدیریت صحیح سرزمین در ایران باعث شده است که کشوری با ظرفیتهای بسیار بالا به جای تبدیل شدن به بازیگر قدرتمند و تحریمکننده در عرصه بینالمللی، خودتحریمی و خودتخریبی را تجربه کند. برای اصلاح این روند، لازم است که نگاه مدیریتی و استراتژیک به منابع طبیعی، موقعیت ژئوپلیتیک، و ظرفیتهای اقتصادی کشور تغییر کند و سیاستهای پایداری در حوزه آب، کشاورزی، محیط زیست و گردشگری تدوین و اجرا شود. تنها در این صورت است که ایران میتواند جایگاه واقعی خود را در جهان بازیابد و به توسعه پایدار دست یابد.