به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خطوط، بر اساس نتایج طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده، در سال ۱۴۰۴ متوسط هزینه خالص سالانه یک خانوار شهری ۳۹۲ میلیون تومان و یک خانوار روستایی ۲۲۰ میلیون تومان بوده است.
استان تهران با ۷ میلیارد و ۲۱۰ میلیون و ۱۵ هزار ریال، بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با ۲ میلیارد و ۸۳۴ میلیون و ۶۱۲ هزار ریال، کمترین متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری را در سال ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده‌اند.
طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار با قدمتی بیش از ۵۰ سال، یکی از مهم‌ترین طرح‌های آماری مرکز آمار ایران است که با هدف برآورد متوسط هزینه‌ها و درآمد یک خانوار شهری و روستایی در سطح کشور و استان‌ها اجرا می‌شود. در سال ۱۴۰۴، در مجموع ۱۸ هزار و ۷۶۸ خانوار نمونه در نقاط شهری و ۱۷ هزار و ۸۵۶ خانوار نمونه در نقاط روستایی کشور در این طرح مورد آمارگیری قرار گرفتند.
افزایش ۴۵.۴ درصدی هزینه خانوار شهری
نگاهی به اهم نتایج طرح در سال ۱۴۰۴ در مناطق شهری و روستایی نشان می‌دهد متوسط هزینه کل خالص سالانه یک خانوار شهری ۳ میلیارد و ۹۱۹ میلیون و ۴۲۷ هزار ریال بوده که نسبت به رقم مشابه در سال قبل، ۴۵.۴ درصد افزایش داشته است.
از کل هزینه سالانه خانوار شهری، یک میلیارد و ۱۰۸ میلیون و ۱۶۵ هزار ریال معادل ۲۸.۳ درصد مربوط به هزینه‌های خوراکی و دخانی و ۲ میلیارد و ۸۱۱ میلیون و ۲۶۲ هزار ریال معادل ۷۱.۷ درصد مربوط به هزینه‌های غیرخوراکی بوده است.
در میان هزینه‌های خوراکی و دخانی، بیشترین سهم با ۲۲.۹ درصد مربوط به هزینه گوشت بوده و در میان هزینه‌های غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۵۸.۱ درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.
متوسط درآمد اظهارشده سالانه یک خانوار شهری نیز ۴ میلیارد و ۸۴۶ میلیون و ۱۰۵ هزار ریال بوده که نسبت به سال قبل ۴۱.۲ درصد افزایش داشته است. بر این اساس، در سال ۱۴۰۴ رشد متوسط درآمد سالانه خانوار‌های شهری کمتر از رشد متوسط هزینه کل سالانه بوده است.
بررسی منابع تأمین درآمد خانوار‌های شهری نشان می‌دهد ۳۰.۲ درصد درآمد از مشاغل مزد و حقوق‌بگیری، ۱۵.۹ درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و ۵۳.۹ درصد از محل درآمد‌های غیرشغلی خانوار تأمین شده است.
تغییر در استفاده از لوازم عمده زندگی
مقایسه درصد خانوار‌های شهری استفاده‌کننده از لوازم عمده زندگی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد سهم خانوار‌های استفاده‌کننده از تلویزیون رنگی از ۹۷.۳ به ۹۷.۴ درصد، جاروبرقی از ۹۲.۶ به ۹۳.۷ درصد، ماشین لباسشویی از ۸۹.۶ به ۹۱.۲ درصد، یخچال‌فریزر از ۶۹.۳ به ۷۱.۵ درصد و اتومبیل شخصی از ۵۴.۹ به ۵۷ درصد افزایش یافته است.
در مقابل، سهم خانوار‌های استفاده‌کننده از مایکروویو و فر‌های هالوژن‌دار از ۱۶.۱ به ۱۵.۲ درصد کاهش یافته است. سهم خانوار‌های دارای ماشین ظرفشویی نیز در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ تغییری نداشته و ۹.۶ درصد بوده است.
در سال ۱۴۰۴، عمده‌ترین نوع سوخت مصرفی برای گرمایش در ۹۵.۸ درصد از خانوار‌های شهری، گاز طبیعی (شبکه عمومی) بوده است.
هزینه و درآمد خانوار‌های روستایی
متوسط هزینه کل خالص سالانه یک خانوار روستایی در سال ۱۴۰۴، ۲ میلیارد و ۲۰۳ میلیون و ۷۳۸ هزار ریال بوده که نسبت به سال قبل ۵۲.۳ درصد افزایش داشته است.
از کل هزینه سالانه خانوار روستایی، ۹۱۸ میلیون و ۴۶۸ هزار ریال معادل ۴۱.۷ درصد مربوط به هزینه‌های خوراکی و دخانی و یک میلیارد و ۲۸۵ میلیون و ۲۷۰ هزار ریال معادل ۵۸.۳ درصد مربوط به هزینه‌های غیرخوراکی بوده است.
در میان هزینه‌های خوراکی و دخانی، گوشت با سهم ۲۱.۳ درصد بیشترین سهم را داشته و در میان هزینه‌های غیرخوراکی نیز مسکن، سوخت و روشنایی با سهم ۳۸.۴ درصد در رتبه نخست قرار داشته است.
متوسط درآمد اظهارشده سالانه یک خانوار روستایی نیز ۲ میلیارد و ۹۷۱ میلیون و ۷۴ هزار ریال بوده که نسبت به سال قبل ۴۷.۵ درصد افزایش داشته است. بر این اساس، در سال ۱۴۰۴ رشد متوسط درآمد سالانه خانوار‌های روستایی نیز کمتر از رشد متوسط هزینه کل سالانه بوده است.
منابع تأمین درآمد خانوار‌های روستایی نشان می‌دهد ۳۰.۷ درصد درآمد از مشاغل مزد و حقوق‌بگیری، ۲۹.۱ درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و ۴۰.۲ درصد از محل درآمد‌های غیرشغلی خانوار تأمین شده است.
وضعیت لوازم عمده زندگی در خانوار‌های روستایی
مقایسه درصد خانوار‌های روستایی استفاده‌کننده از لوازم عمده زندگی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد سهم خانوار‌های استفاده‌کننده از اجاق گاز از ۹۸.۶ به ۹۸ درصد کاهش یافته است.
در مقابل، سهم خانوار‌های دارای جاروبرقی از ۷۴.۵ به ۷۵.۱ درصد، ماشین لباسشویی از ۶۵.۸ به ۶۷.۴ درصد، یخچال‌فریزر از ۵۹.۸ به ۶۱.۶ درصد و اتومبیل شخصی از ۳۸.۸ به ۴۱ درصد افزایش یافته است.
سهم خانوار‌های استفاده‌کننده از مایکروویو و فر‌های هالوژن‌دار از ۳.۱ به ۲.۷ درصد کاهش یافته و سهم خانوار‌های دارای ماشین ظرفشویی از ۰.۷ به ۰.۹ درصد رسیده است. سهم خانوار‌های دارای تلویزیون رنگی نیز در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ تغییری نداشته و ۹۵.۳ درصد بوده است.
در سال ۱۴۰۴، عمده‌ترین نوع سوخت مصرفی برای گرمایش در ۸۳.۲ درصد از خانوار‌های روستایی، گاز طبیعی (شبکه عمومی) بوده و ۶.۴ درصد خانوارها نیز از نفت سفید استفاده کرده‌اند.
هزینه و درآمد خانوارها به تفکیک استان
بررسی متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار شهری نشان می‌دهد استان تهران با ۵ میلیارد و ۷۷۵ میلیون و ۹۱۳ هزار ریال، بیشترین و استان سمنان با ۲ میلیارد و ۲۲۹ میلیون و ۶۷۰ هزار ریال، کمترین هزینه را در سال ۱۴۰۴ داشته‌اند.
همچنین استان تهران با ۷ میلیارد و ۲۱۰ میلیون و ۱۵ هزار ریال، بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با ۲ میلیارد و ۸۳۴ میلیون و ۶۱۲ هزار ریال، کمترین متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری را در سال ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده‌اند.
در بخش روستایی، استان بوشهر با ۳ میلیارد و ۳۹۵ میلیون و ۸۸۲ هزار ریال، بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با یک میلیارد و ۲۲۰ میلیون و ۸۱۱ هزار ریال، کمترین متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار روستایی را داشته‌اند.
از نظر متوسط درآمد سالانه نیز استان مازندران با ۴ میلیارد و ۶۹۲ میلیون و ۶۲۵ هزار ریال، بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با یک میلیارد و ۴۳۸ میلیون و ۳۰۵ هزار ریال، کمترین متوسط درآمد سالانه یک خانوار روستایی را در سال ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده‌اند.
گفتنی است نشریه نتایج این طرح به‌زودی در درگاه ملی آمار به نشانی www.amar.org.ir منتشر خواهد شد.