چهارشنبه ۲۹ تير ۱۴۰۱
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خطوط، معیار نهادن مصادیق در عرصه شریعت به عنوان ملاک دینداری در جامعه، یکی از جفاهای متولیان فرهنگی به دین در چندسال اخیر بوده است. گاها با رشد یک مصداق همچون افزایش میل به زیارت بر طبلِ ارتقا سطح ایمانِ اجتماعی نسل جوان کوبيده‌اند و گاه با سنجش مغرضانه شاخص‌های همچون حجاب، از افول دینداری در کشور گفته‌اند. گاه افزایش میل به زیارت، همچون پیاده‌روی اربعین و تجمع‌های آیینی در مسجد جمکران و امامزاده علی عباس را شاخص و ملاک جامعه‌اسلامی خواندن و از صعودی بودن پایبندی به دین در جامعه ابراز مسرت کردند و گاه دلیل بلاهای رخ‌داده در کشور را بی‌دینی و عدم پایبندی همین مردم به پوشش‌های تعریف شده دانستند.
آنان این مهم را نادیده گرفتند که جامعه ایرانی امروز به دلایل متعدد سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دارای ابعاد پیچیده رفتاریست. شهروند این جامعه کُنش‌های به ظاهر متناقض دارد که اگر پاسخ صحیح برای آن نیابیم، نمی‌توانیم ارزیابی و پژوهشی صحیح از میزان دینداری در جامعه داشته باشیم. به طور مثال در همین جامعه در مدت زمان مشخص که میزان استقبال از پیاده‌روی اربعین سیر صعودی و عجیب دارد، شاخص روزه‌داری‌اش روی به کاهش است! اگر هر کدام از این مصادیق را شاخص دینداری جامعه بدانیم به نتیجه و رهیافت متفاوتی خواهیم رسید. پس پاسخ به این مهم که ما جامعه‌دینداری هستیم یا خیر؟ نیاز به پژوهش منصفانه و تهی از سیاست‌زدگی دارد که برگرفته از تمام مولفه‌های الزامی در یک جامعه دینی باشد.
سنجش دینداری و تعبد در یک جامعه دارای شاخص‌هایی عمیقی است که برای پرداخت به آن بایستی نگاهی ژرف به تمام کُنش‌های رفتاری در سطح جامعه داشت. در این‌سال‌ها در سنجش‌ها تمرکز و توجه صرفا به عبادت فردی و اجرای فرائض و مستحبات دینی همچون زیارت و نماز و روزه‌داری بوده. در حالی که کُنش یک شهروند در تقابل با دیگری نیز یک ملاک معتبر در سنجش دینداری در جامعه است. به‌طوری که از امام سجاد علیه السلام پرسیدند که چگونه می‌فرمایند "جامعه اموی جامعه اسلامی نیست در حالی که بر بلندای مسجد اذان خوانده می‌شود و ذبح شتران بر طریقت اسلام." حضرت در پاسخ سه شاخص را برای سنجش دینداری در جامعه معتبر می‌خوانند که هر سه شاخص، سنجش‌گر رفتار اجتماعی در جامعه است: قول الحق والحکم بالعدل والوفاء بالعهد. به نگاه حضرت در جامعه اسلامی گفتارها را باید سنجید که آیا بر حقیقت است؟ قضاوت‌ها را ارزیابی کرد که آیا بر عدل است؟ و آیا در وعده صداقت است؟