اهمیت نوسازی و تجهیز مدارس/ضرورت نگاه آینده‌نگر و توجه به نیروی انسانی

فعالیت اصلی ساخت و نظارت فنی سازمان نوسازی مدارس تنها با سرمایه مالی ممکن نیست بلکه نیازمند نیروی انسانی متخصص، متعهد و برخوردار از شرایط معیشتی و رفاهی مناسب و با انگیزه است

مدارس آینده باید متناسب با نیاز‌های قرن بیست‌ویکم طراحی شوند! /سازمان نوسازی، بنیان‌گذار آینده آموزش ایران

منصور مجاوری

پایگاه خبری تحلیلی خطوط؛

مدرسه به‌عنوان نخستین نهاد اجتماعی پس از خانواده مورد پذیرش جامعه ایران قرار گرفته است.

سازمان نوسازی مدارس باید نه‌تنها بر ساخت و تجهیز مدارس آینده تمرکز کند، بلکه به توانمندسازی و حمایت معیشتی و رفاهی از نیروی انسانی خود نیز بر اساس قوانین و مصوبات ویژه و خاص از طریق مجلس شورای اسلامی در بازنگری قوانین و مقررات قبلی توجه ویژه داشته باشد.

همه افراد جامعه اعتقاد دارند که فعالیت های آموزشی مدارس یکی از اصول اساسی زیربنای توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور است. به همین دلیل پس از گذشت حدود نیم قرن از شروع نظام تعلیم و تربیت در ایران، برای پاسخ به نیازهای آموزشی و تأمین فضاهای استاندارد، در سال ۱۳۵۴ قانون تأسیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور به تصویب و ابلاغ گردید. سازمان‌ها و وزارتخانه های مرتبط مکلف به همراهی و حمایت و مساعدت به این سازمان در ساخت و توسعه مدارس شدند. این قانون نشان‌دهنده اهمیت جایگاه این سازمان به‌عنوان بازوی اصلی دولت‌ها در ایجاد، توسعه و تجهیز مدارس است. با این حال، تحقق مأموریت‌های بزرگ نشان می دهد که علی‌رغم اینکه تاثیرات فعالیت‌های این سازمان بر دولت و مردم کاملا مشخص و ثابت گردیده است، فعالیت اصلی ساخت و نظارت فنی این سازمان تنها با سرمایه مالی ممکن نیست؛ بلکه نیازمند نیروی انسانی متخصص، متعهد و برخوردار از شرایط معیشتی و رفاهی مناسب و با انگیزه است.  

طی یک سال گذشته ریاست محترم جمهور به صورت مستقیم حدود 50 جلسه تخصصی با وزارت آموزش و پرورش و دو برابر این جلسات به صورت کارگروه‌های تخصصی با سازمان‌های وابسته به وزارت آموزش و پرورش و ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها و خصوصا سازمان نوساز ی مدارس کشور داشته‌اند.

 ۱. اهمیت سازمان نوسازی مدارس

 سازمان نوسازی مدارس، نقشی فراتر از یک نهاد عمرانی دارد. این سازمان، بنیان‌گذار آینده آموزش ایران است و مأموریت آن شامل: 

-ایجاد زیرساخت‌های استاندارد آموزشی نوین برای یادگیری بهتر

- تحقق توسعه عدالت فضای آموزشی از طریق ساخت مدارس در مناطق محروم و کم برخوردار

- تجهیز مدارس بر اساس محتوای آموزشی بروزرسانی شده سازمان پژوهش و برنامه ریزی درسی و نیاز بازار کار

-آماده سازی محیط کلاس و فضای ورزشی و حیاط مدرسه بر اساس اهداف سند تحول بنیادین و نقشه راه تحول دولت 

 -حرکت به سمت مدارس مهارت‌محور با کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های نوین در راستای اهداف برنامه توسعه و پیشرفت کشور

-سرمایه‌گذاری بلندمدت برای توسعه کشور از طریق پرورش نسل آینده

-برنامه ریزی، ساخت، توسعه و تجهیز مدارس فردا بر اساس فناوری های نوین 

-طراحی و مدل سازی مدارس بر اساس روش های نوین آموزشی پرورشی مورد نیاز نسل جدید

- متولی نگهداری مدارس پس از ساخت، تجهیز، نوسازی و ترمیم و مرمت به عنوان یک وظیفه جدید مهم فراموش شده. 

 با آغاز به کار دولت چهاردهم و سیاست‌ها و استراتژی اصلی دکتر پزشکیان به دو اصل آموزش و پرورش و سلامت جامعه، وظیفه ذاتی وزارت آموزش و پرورش بسیار بیشتر از حد انتظار شد. اعلام این سیاست بنیادین و مهم ریاست محترم جمهور نشان دهنده شناخت، باورمندی و اعتقاد کامل ایشان به تأثیرگذاری قابل توجه تعلیم و تربیت در توسعه و پیشرفت همه جانبه کشور است.

طی یک سال گذشته ریاست محترم جمهور به صورت مستقیم حدود 50 جلسه تخصصی با وزارت آموزش و پرورش و دو برابر این جلسات به صورت کارگروه‌های تخصصی با سازمان‌های وابسته به وزارت آموزش و پرورش و ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها و خصوصا سازمان نوساز ی مدارس کشور داشته‌اند.

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با همراهی و همدلی بسیار بالا در کنار جامعه خیرین مدرسه ساز و مردم فهیم و دانش دوست کشور به نهضت مقدس مدرسه سازی لبیک گفته و با تمام قوا به صورت شبانه روز در اقصی نقاط کشور به صورت یک جهاد مقدس در امر مدرسه سازی، توسعه و تجهیز با چند هزار مدرسه وارد میدان شده‌اند.

میان تیتر 

 سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور یکی از سازمان‌های بسیار مورد توجه دولت چهاردهم است

یکی از سازمان‌های بسیار مورد توجه دولت چهاردهم، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور است، سازمانی کاملا فنی و تخصصی که با همراهی و همدلی بسیار بالا در کنار جامعه خیرین مدرسه ساز و مردم فهیم و دانش دوست کشور به نهضت مقدس مدرسه سازی لبیک گفته است و با تمام قوا به صورت شبانه روز در اقصی نقاط کشور به صورت یک جهاد مقدس در امر مدرسه سازی، توسعه و تجهیز با چند هزار مدرسه وارد میدان شده‌اند.

این تلاش و پیگیری مستمر شخص رئیس جمهور و سایر مسئولین دولت و وزارت آموزش و پرورش سبب گردید که در حدود یکسال از عمر دولت حدود 2400 مدرسه جدید در مهرماه 1404 وارد گردونه مدارس فعال کشور گردند و زمینه فرایند یاددهی –یادگیری در مدارس را برای فرزندان این مرز وبوم مهیا نماید.

علاوه بر ساخت مدارس طی دو ماه تابستان طرح شهید عجمیان که توسط دانش آموزان، دبیران، خانواده های ایرانی حدود 80 هزار کلاس درس را رنگ آمیزی و مناسب سازی و برای شروع سال تحصیلی بچه‌های ایران در مدارس خوب ایران آماده نموده و کماکان در روزهای پنج شنبه –جمعه مدارس ادامه دارد.

یکبار دیگر مردم ایران نشان دادند که اگر مسئولین عالی کشور به آنها اعتماد نمایند، با آنها می‌توانند هر کار خاصی را در کشور عزیز ایران به بهترین وجه ممکن به سرانجام برسانند."طرح نهضت مقدس مدرسه سازی "و لبیک به ندای واقعی ریاست محترم جمهور –دکتر پزشکیان یک نشانه از قدرت و همدلی مردم در شکوفائی ایران عزیز است. 

اما آیا این همه ساخت و ساز، توسعه و تجهیز مدارس به خودی خود ایجاد شده است یا یک اصل مهم دیگر نیز در این مسئله مهم ملی تاثیر گذار است که گاها در شلوغی کارهای عمرانی و توسعه ای آن اصل یعنی سرمایه انسانی کارآمد، خلاق و نوآور سازمان، فراموش می‌شود ؟

 ۲. نقش محوری نیروی انسانی متعهد متخصص از ابتدای آغاز زندگی انسان در این کره خاکی اصلی‌ترین عامل تکامل و پیشرفت بوده است. هیچ طرحی بدون نیروی انسانی متخصص و باانگیزه به نتیجه نرسیده است. مهندسان، معماران، کارشناسان آموزشی، مدیران پروژه و کارکنان حوزه اجرایی متعهد به اخلاق حرفه‌ای همگی اجزای زنجیره‌ای بسیار مهم به نام سازمان هستند که مدارس ایران را از ایده و نقشه به واقعیت تبدیل می‌کنند، اما برای آنکه این نیروها با تمام توان فعالیت کنند، باید از دغدغه‌های روزمره رها باشند.

تلاش و پیگیری مستمر شخص رئیس جمهور و سایر مسئولین دولت و وزارت آموزش و پرورش سبب گردید که طی حدود یکسال از عمر دولت تقریباً 2400 مدرسه جدید در مهرماه 1404 وارد گردونه مدارس فعال کشور گردند و زمینه فرایند یاددهی –یادگیری در مدارس را برای فرزندان این مرز وبوم مهیا نماید.

سرمایه انسانی، اصلی‌ترین و مهم‌ترین عامل تغییر و تحول در سازمان‌های پیشرو و فعال امروزی است 

در سازمان‌های پیشرو و فعال امروزی سرمایه انسانی، اصلی‌ترین و مهم‌ترین عامل تغییر و تحول است. هر سازمانی که توانسته باشد بر اساس یک سیاست گذاری مناسب و صحیح و تدوین و تبیین استراتژی دقیق با به کار گیری فناوری های نوین علمی آموزشی اجرائی در جذب، آموزش، توانمندسازی، نگهداشت، ارتقاء، رفاه، درمان، معیشت، امنیت شغلی کار کنان و همچنین توجه به دوران بازنشستگی نیروهای خود اقدام نماید، آن سازمان به عنوان یک مجموعه ارگانیک پویا و موفق قادر به هر گونه اقدام تحول گرایانه خواهد بود، زیرا کار کنان آن سازمان به عنوان افراد بدون دغدغه و وفادار با اخلاق حرفه‌ای در مقابل هر تغییر به راحتی همراهی نموده و در پیشبرد اهداف سازمانی به خوبی پاسخگو می‌شوند.

طی چند دهه گذشته سازمان نوسازی بر اساس اهداف و وظائف تعریف شده توانسته است اقدامات بسیار موثری در تامین مدارس مورد نیاز کشور داشته باشد. تلاش آنها قابل قبول می‌باشد، اما به تدریج و بر اساس قوانین متعددی که در خصوص توجه به امر حقوق و مزایا و امور معیشتی فرهنگیان یا سایر کارکنان دولت نوشته و تصویب شده است، بخش قابل توجهی از سرمایه انسانی متخصص متعهد و پر تلاش در این سازمان مهم وابسته به وزارت آموزش و پرورش دچار سردر گمی قانونی گردیده‌اند و تا حد زیادی از گردونه فعالیت‌های ارتقاء حق و حقوق قانونی خصوصا رتبه بندی بازمانده اند در حالی که این افراد علاوه بر رتبه بندی در بین کار کنان فنی نیاز به فوق العاده های خاص فنی و فوق العاده شغل دارند.

به عنوان فردی که حدود سه دهه در حوزه اداری مالی سازمان‌های دولتی فعالیت داشته، پس از روئیت مدارک و مستندات کار کنان و شرح وظیفه سنگین حساس و پر از چالش های خاص به آنها افتخار کردم که با همه محدودیت‌های حقوقی و معیشتی با تمام توان انگیزه و نهایت صداقت و رضایت خاطر در امر طراحی، اجرا، نظارت، تکمیل، ترمیم، تجهیز و توسعه مدارس کشور گام برداشته اند و همچون سنگر سازان بی سنگر دوران دفاع مقدس به ندای ملی ریاست محترم جمهور نیز لبیک گفته‌اند و تمام قد به عنوان مهندسین جهادگر در کنار مردم و مسئولین و عزیزان خیر مدرسه ساز در این عرصه فرهنگی توسعه ای فعالیت می‌نمایند که نیاز است مسئولین عالی کشور و سیاستگذاران و برنامه‌ریزان بزرگوار که در این نهضت مقدس به همه زوایای علمی و تخصصی ساخت مدارس و آینده فرزندان عزیز ایران توجه دارند به یکی از عوامل اصلی بهره وری در فعالیت‌های اجرائی این امر مقدس که همانا همکاران عزیز سازمان نوسازی می‌باشد، نیز توجه نمایند.

هر سازمانی که توانسته باشد بر اساس یک سیاست گذاری مناسب و صحیح و تدوین و تبیین استراتژی دقیق با به کار گیری فناوری های نوین علمی آموزشی اجرائی در جذب، آموزش، توانمندسازی، نگهداشت، ارتقاء، رفاه، درمان، معیشت، امنیت شغلی کار کنان و همچنین توجه به دوران بازنشستگی نیروهای خود اقدام نماید، آن سازمان به عنوان یک مجموعه ارگانیک پویا و موفق قادر به هر گونه اقدام تحول گرایانه خواهد بود.

 ۳. ضرورت توجه به معیشت و رفاه نیروی انسانی یکی از چالش‌های اساسی، پایین بودن حقوق و مزایا و بی‌توجهی به امور رفاهی نیروهای سازمان است. این موضوع مستقیماً بر انگیزه و کیفیت کار آنان اثر می‌گذارد. نیروهایی که دائما در مسافرت بین شهرها، پروژه ها و احتمال بروز خطرات جانبی می باشند ضرورت توجه ویژه به آنها حس می‌شود.

 نیرویی که نگران تأمین هزینه‌های زندگی و درمان است، تمرکز لازم برای اجرای پروژه‌های بزرگ را نخواهد داشت. نبود حمایت‌های رفاهی موجب کاهش تعلق سازمانی و افزایش فرسودگی شغلی و باعث خروج از سازمان می‌شود. توجه ویژه به حقوق، مزایا، بیمه، درمان و خدمات رفاهی، مسکن، سرمایه‌گذاری مستقیم بر کیفیت و سرعت نوسازی مدارس تاثیر گذار است.

 حس تبعیض در بین کار کنان و نیروهای متخصص سازمانی نسبت به همکلاسی‌های دانشگاهی و همکاران در سایر سازمان‌ها یا بخش خصوصی بسیار عذاب آورشده است.

توجه به امر در آمدهای این افراد متخصص در طراحی، اجرا، نظارت یک اصل مهم در جلوگیری از خروج نیروی توانمند، انحراف در وظیفه سازمانی و... می شود.

یکی از اصول مهم و تأثیرگذار در امر آموزش و پرورش فرزندان، اصل اقتصادی و درآمدزائی آینده در جهت رفاه و آسایش زندگی است. در شرایط خاصی قرار گرفته ایم که به صورت مستقیم و غیرمستقیم این شرایط زندگی تحصیلکرده ها و متخصصین تاثیرات سوء در جذب دانش آموزان به امر تحصیل و مهارت آموزی دارد. در صورتی که نتوانیم در اصل قوانین و مقررات اداری و سازمانی تحولی ایجاد نمائیم خیلی زود سازمان‌ها از نیروهای تخصصی خالی خواهد شد و این فرایند همچون مهاجرت دانشجویان، متخصصین و اخیرا دانش آموزان مستعد از کشور خواهد شد.

در صورتی که نتوانیم در اصل قوانین و مقررات اداری و سازمانی تحول ایجاد نمائیم خیلی زود سازمان‌ها از نیروهای تخصصی خالی خواهد شد و این فرایند همچون مهاجرت دانشجویان، متخصصین و اخیرا دانش آموزان مستعد از کشور خواهد شد.

 ۴. مدارس فردا؛ پیوند فناوری و سرمایه انسانی

 مدارس آینده باید متناسب با نیازهای قرن بیست‌ویکم طراحی شوند: مدارس هوشمند و دیجیتال با استفاده از هوش مصنوعی برای یادگیری شخصی‌سازی‌شده، فضاهای انعطاف‌پذیر و چندمنظوره برای کلاس، پژوهش و مهارت‌آموزی. کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های فناوری نوین برای تربیت نسل خلاق و کارآفرین. مدارس سبز و پایدار با توجه به محیط‌زیست و مصرف بهینه انرژی.

مدارسی با رویکرد آماده سازی دانش آموزان برای دنیای جدید کسب و کار

مدارس جدید با ارتباطات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نو ظهور 

مدارسی با دارا بودن حیاط چند منظوره با نشاط و وادار کردن به تحرک و ورزش دانش آموزان

مدارسی با رویکرد خلاقانه در جهت علاقمند سازی به ماندن در مدرسه 

مدارسی که در تمام ایام سال حتی روزهای تعطیل و غیرتعطیل به عنوان کانون گردهمائی علمی، آموزشی، ورزشی و اجتماعی بچه ها باشد.

مدارسی که با قوانین جدید ساخت، نگهداری و استفاده فرزندان و خانواده ها مدیریت شوند. 

 اما تحقق این چشم‌انداز، تنها زمانی ممکن است که برنامه‌ریزی آینده‌نگر، فناوری نوین و توجه به نیروی انسانی باانگیزه و برخوردار از حمایت‌های معیشتی و رفاهی در کنار هم قرار گیرند تا بتوانند بدون دغدغه‌های فکری و خانوادگی با تمام توان در طراحی اندیشه های نوین با عنصرهای جدید ساختار نظام آموزش و پرورش آینده، در ساخت و ساز و تجهیز و نگهداری و مدیریت مدارس فردای ایران گام بردارند.  

 تصویب قانون تأسیس سازمان نوسازی مدارس در سال ۱۳۵۴ توسط افراد فرهیخته و علاقمند به حوزه فرهنگ و ادب کشور نشان داد که توجه به این حوزه برای کشور یک ضرورت استراتژیک بوده است. امروز پس از گذشت چند دهه، این ضرورت در دولت چهاردهم و نقشه حکمرانی جدید اجتماعی توسعه یافته و دوچندان شده است.

مدارس آینده باید متناسب با نیازهای قرن بیست‌ویکم طراحی شوند؛ مدارس هوشمند و دیجیتال با استفاده از هوش مصنوعی برای یادگیری شخصی سازی شده، فضاهای انعطاف‌پذیر و چند منظوره برای کلاس، پژوهش و مهارت‌آموزی. کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های فناوری نوین برای تربیت نسل خلاق و کارآفرین، مدارس سبز و پایدار با توجه به محیط‌زیست و مصرف بهینه انرژی.

سازمان نوسازی مدارس باید نه‌تنها بر ساخت و تجهیز مدارس آینده تمرکز کند، بلکه به توانمندسازی و حمایت معیشتی و رفاهی از نیروی انسانی خود نیز بر اساس قوانین و مصوبات ویژه و خاص از طریق مجلس شورای اسلامی در بازنگری قوانین و مقررات قبلی توجه ویژه داشته باشد. زیرا مدارس فردا، با دست‌های امروز ساخته می‌شوند و این دست‌ها تنها زمانی پرتوان خواهند بود که از دغدغه‌های معیشتی و رفاهی رها شوند. این نیروها باید قادر باشند بهترین طراحی‌های ممکن برای آموزش محتوای علمی، آموزشی و فرهنگی نوین در مدارس فردا اقدام نمایند.

توجه و نگاه تحول گرایانه به این سازمان مهم و تاثیرگذار می‌تواند الگو و شرح وظیفه ای جدید برای این سازمان تبیین و تدوین نماید، سازمانی که به عنوان متولی امور تخصصی در ساخت، تجهیز، توسعه، ترمیم و نگهداری مدارس انجام وظیفه نماید و دغدغه‌های سنگین مسئولین کشور، وزارت آموزش و پرورش را در بحث تجهیز و ترمیم و خصوصا نگهداری این مراکز مهم آموزشی تربیتی کشور را سبک سازی نماید.

این طرح می تواند یک بخش مهم از وظیفه مدیران ارشد را به تولید محتوا و بحث مهم کیفیت سازی در حوزه فعالیت‌های آموزشی و پرورشی دانش آموزان در مدارس و توانمندسازی فرهنگیان معطوف نماید .

در واقع یعنی دو اصل و انتظار مهم ریاست محترم جمهور به شرح ذیل پیاده سازی و اجرا می شود:

۱ـ توسعه عدالت فضای آموزشی : با طراحی، اجرا و نظارت مستقیم سازمان نوسازی، توسعه، تجهیز و نگهداری مدارس 

۲ـ ارتقاء کیفیت آموزشی و پرورشی مدارس با برنامه‌ریزی و نظارت مستقیم سایر حوزه های فعال در وزارت آموزش و پرورش.