عبدالله مختاری، کارشناس بازار کار
پیش از سنجش پیامدهای مثبت، باید مشخص شود که دستمزد واقعی در سال ۱۴۰۵ تا چه اندازه میتواند معیشت خانوار را تأمین کند. بر اساس برآورد کمیته دستمزد، سبد معیشت حداقلی یک خانوار کارگری ۴۲.۹ میلیون تومان در ماه است. درآمد خالص یک کارگر متأهل با یک فرزند پس از احتساب تمام مزایا حدود ۲۴ میلیون تومان است که تنها حدود ۵۶٪ از سبد معیشت را پوشش میدهد و شکاف ماهانه نزدیک به ۱۹ میلیون تومان است. برخی برآوردهای جدیدتر نمایندگان کارگری، هزینه معیشت خانوار را بالای ۸۰ میلیون تومان اعلام کردهاند؛ در این صورت، همان درآمد تنها حدود ۳۰٪ را پوشش میدهد و شکاف عمیقتر میشود.
نکته کلیدی این است که افزایش اسمی دستمزد در برابر تورم واقعی به سرعت «فرسوده» میشود. در سال ۱۴۰۵ تورم نقطهای کالاهای خوراکی به ۱۲۱.۸٪ رسید، در حالی که افزایش دستمزد تنها ۴۵ روز دوام آورد و قدرت واقعی دستمزد بر مبنای طلا و دلار به سطح قبل از افزایش بازگشت. به عبارت دیگر، دستمزد واقعی عملاً افزایش نیافته است.
دادهها همچنین نشان میدهد تورم بر دهکهای پایین درآمدی فشار بیشتری وارد میکند. تورم نقطهای دهک دوم درآمدی ۸۵.۸٪ و برای دهک دهم ۷۴.۸٪ است؛ در مرداد، تورم سالانه دهک دوم ۷۸.۳٪ و دهک دهم ۶۷.۶٪ بود. به عبارت دیگر، افزایش دستمزد حتی اگر اسمی «افزایش» باشد، در مواجهه با سرعت تورم بالاتر در گروههای کمدرآمد، قدرت خرید واقعی را بیشتر کاهش میدهد. این توضیح میدهد که چرا پس از افزایش دستمزد، «رضایت اجتماعی» به دست نیامد.
بنابراین، معیار داوری در ادامه این مقاله، نه عدد اسمی دستمزد، بلکه توانایی دستمزد واقعی در تأمین سبد معیشت خانوار و پیامدهای اجتماعی ناشی از شکاف باقیمانده است.
ادامه دارد....